Pils – jakie to piwo i czym się różni od lagera?
U większości ludzi hasło „piwo” rodzi w głowie obraz złotego, klarownego napoju w kuflu lub pokalu z puszystą, białą pianką na górze. To najczęściej właśnie pils. Jasny. Klarowny. Ulubieniec tłumów – zarówno dzięki atrakcyjnemu wyglądowi, jak i wyśmienitemu smakowi. Choć piwo kojarzy Ci się najpewniej z pilsem, to ile tak naprawdę o nim wiesz?
Piwo pils – co to znaczy?
Piwo pils, zwane też pilsnerem lub pilznerem, to jeden ze stylów lagera. Więcej o rodzajach fermentacji dowiecie się w naszym artykule o lagerze. Nie będziemy ponownie się tu rozpisywać na tematy górnej i dolnej fermentacji, ale pokrótce schemat wygląda następująco:
Wyróżniamy dwie główne grupy piwa: ale i lager. Ale to piwo górnej fermentacji, a lager to piwo dolnej fermentacji. Pils to natomiast jeden z najjaśniejszych stylów lagera – i właśnie tu leży odpowiedź na pytanie, czym różni się lager od pilsa. Lager to szeroka kategoria obejmująca wiele stylów (od jasnych po ciemne), a pils jest tylko jednym z nich – tym najbardziej rozpoznawalnym i najpopularniejszym na świecie.
Zatem to, co charakteryzuje piwo typu pils, to między innymi złocisty kolor i klarowność. Legenda głosi, że do popularności pilsa przyczynił się właśnie jego aspekt wizualny. Historycznie, przez wieki warzono piwa typu ale, które z uwagi na ówczesne techniki słodowania i warzenia, miały ciemną barwę i często były mętne, co nie prezentowało się tak atrakcyjnie jak złocisty, klarowny pils.
Początkowo, na szklane naczynia mogła pozwolić sobie tylko najbogatsza szlachta. Reszta musiała zadowolić się piciem z glinianych naczyń. Z czasem jednak szkło staniało i większa grupa społeczna zyskała przywilej widzenia, co znajduje się w ich kuflach.
Wiele osób uznało, że o ile ale smakuje znakomicie, to wygląda trochę gorzej – a przynajmniej mniej zachęcająco niż jego złoty kuzyn pils. To właśnie z tego powodu szersze grono odbiorców miało zacząć sięgać po piwa pils.
Ale nie należy oceniać piwa jedynie po okładce. Pils ma zdecydowanie więcej do zaoferowania niż tylko ładna buźka. Jest doceniany również za zbalansowany smak i czysty profil, z lekko chlebowym aromatem i nutami chmielu.
Rodzaje piwa pils – czeski i niemiecki
Istnieją dwie główne odmiany pilsa: czeski i niemiecki. Choć oba zaliczają się do tej samej kategorii, różnią się składnikami, recepturą i profilem smakowym.
Pils czeski
Oryginalnie, pils wywodzi się z Czech. To właśnie tam w 1842 roku pan Josef Groll opracował recepturę pilsa. Jego nazwa pochodzi od miejsca, w którym zostało stworzone – Czeskiego Pilzna (nie mylić z Pilznem na Podkarpaciu).
Z ciekawostek: czeskie miasto Pilzno ma w swoim herbie wielbłąda, który ponoć walczył w Bitwie pod Grunwaldem. Fakt ten w żaden sposób nie jest związany z piwem, ale może przyda Wam się kiedyś w Milionerach.
Wracając do tematu – receptura pilsnera według oryginalnego czeskiego przepisu opiera się na czterech składnikach: miękkiej wodzie, jasnym słodzie (zwanym też słodem pilzneńskim), czeskich odmianach chmielu (najczęściej žateckiego, czyli pochodzącego z Žatca) oraz drożdżach dolnej fermentacji.
Pils szybko wyemigrował poza granice Czech i błyskawicznie zyskał popularność w Cesarstwie Austriackim i dalszych częściach Europy. To fakt, którego za nic nie mogli znieść europejscy mistrzowie browarnictwa – Niemcy…
Pils niemiecki
Kiedy Niemcy, dotychczas uważający się za przodowników kunsztu piwowarstwa w Europie (a może i na świecie), dowiedzieli się o rosnącej popularności czeskiego pilsa, odpowiedź była tylko jedna: podrobić… to znaczy opracować swój autorski przepis, rzecz jasna.
W 1870 roku powstała niemiecka wersja pilsa, która nieco różni się smakiem od pilsa czeskiego. Pils beer w wydaniu niemieckim ma być bardziej wytrawny i orzeźwiający, z mocnym chmielowym aromatem i mniejszą słodowością. Warzony jest również na wodzie bardziej zmineralizowanej niż miękka woda używana w produkcji pilsa czeskiego.
Pils niemiecki dzieli się na dalsze dwie odmiany: północnoniemiecką i bawarską. Obecnie pils to najpopularniejszy styl piwa w Niemczech – stanowi połowę lokalnego rynku, a poza Bawarią jego udział sięga nawet 90%.
Chcesz wiedzieć więcej o pilsie i innych stylach piwa?
Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej o różnych stylach piwa, zapraszamy na kurs WSET Level 1 Award in Beer – wprowadzi Was do świata piwa i pozwoli poznać go wszystkimi zmysłami. Osoby, które chcą pójść krok dalej i zgłębić temat stylów, surowców i degustacji, znajdą więcej na kursie WSET Level 2 Award in Beer.
Najczęściej zadawane pytania o piwo pils (FAQ)
Piwo pils, zwane też pilsnerem lub pilznerem, to jeden z najjaśniejszych stylów lagera – piwa dolnej fermentacji. Charakteryzuje się złocistą, klarowną barwą, puszystą białą pianką i czystym profilem smakowym z lekko chlebowym aromatem i nutami chmielu. To najpopularniejszy styl piwa na świecie – właśnie ten złoty, klarowny napój, który większości z nas przychodzi do głowy na hasło „piwo".
Lager to szeroka kategoria obejmująca wiele stylów piwa dolnej fermentacji – od jasnych przez bursztynowe po ciemne. Pils jest tylko jednym z tych stylów, ale zdecydowanie najpopularniejszym. Każdy pils jest lagerem, ale nie każdy lager jest pilsem. Inne style lagera to m.in. helles, dunkel, bock czy porter bałtycki. Pils wyróżnia się spośród nich najjaśniejszą barwą, wysoką klarownością i wyraźnym chmielowym profilem.
Wyróżniamy dwie główne odmiany pilsa. Pils czeski – oryginalny, stworzony w 1842 roku w Pilźnie przez Josefa Grolla. Warzony na miękkiej wodzie, ze słodem pilzneńskim i chmielem žateckim. Ma łagodniejszy, bardziej słodowy charakter z delikatną goryczką. Pils niemiecki – powstały w 1870 roku jako odpowiedź Niemców na czeski sukces. Bardziej wytrawny i orzeźwiający, z mocniejszym chmielowym aromatem, warzony na bardziej zmineralizowanej wodzie. Dzieli się dodatkowo na odmianę północnoniemiecką i bawarską.
Oryginalna pils receptura opiera się na czterech składnikach: miękkiej wodzie – kluczowej dla czeskiego stylu, jasnym słodzie pilzneńskim – nadającym złocistą barwę i delikatną słodowość, chmielu žateckim – z czeskiego Žatca, odpowiedzialnym za charakterystyczny aromat i goryczką, oraz drożdżach dolnej fermentacji. Pils niemiecki różni się przede wszystkim twardszą, bardziej zmineralizowaną wodą, co przekłada się na bardziej wytrawny i chmielowy charakter gotowego piwa.
Nazwa pils pochodzi od czeskiego miasta Pilzno (czes. Plzeň), gdzie w 1842 roku Josef Groll opracował recepturę tego piwa. Pełna nazwa to pilsner lub pilzner – w skrócie pils. Co ciekawe: czeskie Pilzno nie ma nic wspólnego z polskim Pilznem na Podkarpaciu. Za to ma w herbie wielbłąda, który podobno walczył w Bitwie pod Grunwaldem – co jest już zupełnie inną historią.
Główne różnice to woda i profil smakowy. Czeski pils warzony jest na miękkiej wodzie, co daje mu łagodniejszy, bardziej zaokrąglony smak z wyraźną słodowością i delikatną goryczką. Niemiecki pils powstaje na twardszej, zmineralizowanej wodzie – efektem jest piwo bardziej wytrawne, suche i orzeźwiające, z mocniejszym akcentem chmielowym. Oba style są klarowne i złociste, ale różnią się wyraźnie charakterem – czeski jest bliższy „miękkim", a niemiecki „ostrym" smakom.
Popularność pilsa to efekt kilku czynników naraz. Po pierwsze – wygląd. W XIX wieku, gdy szkło staniało na tyle, by trafić pod strzechy, konsumenci po raz pierwszy mogli zobaczyć, co piją. Złocisty, klarowny pils wyglądał dużo bardziej atrakcyjnie niż ciemne, mętne ale. Po drugie – smak: zbalansowany, czysty, z lekkim chmielem i bez ciężkiej słodowości. Po trzecie – łatwość w parowaniu z jedzeniem i wszechstronność. Dziś pils odpowiada za ogromną część światowej produkcji piwa i dominuje na rynkach Europy Środkowej, w tym w Niemczech, gdzie stanowi nawet 90% sprzedaży poza Bawarią.